AMD - zwyrodnienie plamki żółtej związane z wiekiem

Zwyrodnienie plamki związane z wiekiem  (AMD- age related macular degeneration) uznawane jest za najczęstszą przyczyną utraty widzenia centralnego u osób powyżej 65 roku życia w krajach wysoko rozwiniętych. Dane epidemiologiczne wskazują, że AMD jest chorobą społeczną,  która dotyczy  ok. 30 milionów osób na   świecie, a w Polsce ok. 1,4 miliona. W większości przypadków początkowo choroba rozwija się w jednym oku, ale w okresie 5 lat u ok. 42% chorych dochodzi do pojawienia się zmian zwyrodnieniowych także w oku towarzyszącym.

Wyróżniamy 2 typy schorzenia- postać suchą i postać wysiękową. Na szczęście u około 80% pacjentów obserwuje się postać łagodniejszą, czyli suchą, która daje stopniowe pogorszenie widzenia, najczęściej odczuwane przez pacjenta jako krzywienie, czy rozmazywanie się obrazu przy patrzeniu z bliska np. czytaniu gazety. Niestety u części chorych ta forma schorzenia może doprowadzić do rozwoju postaci wysiękowej, która charakteryzuje się gwałtownym pogorszeniem widzenia centralnego do tzw. „praktycznej ślepoty” włącznie. 

Podstawową rolę w złożonym mechanizmie powstawania zmian zwyrodnieniowych w plamce  przypisuje się działaniu stresu oksydacyjnego, czyli sytuacji, kiedy dochodzi do zaburzenia równowagi pomiędzy powstawaniem  toksycznych form tlenu a systemem ich usuwania, bądź neutralizacji, co prowadzi do uszkodzenia komórek.

W wielu przypadkach zmiana nawyków żywieniowych i wczesne włączenie odpowiednich preparatów  z wysoką zawartością karotenoidów, zwłaszcza luteiny i zeaksantyny, ale także innych antyoksydantów- wit.C, E, czy mikroelementów znacznie spowalnia proces chorobowy.  

Jedynymi karotenoidami obecnymi w oku w soczewce oraz plamce są luteina i zeaksantyna.  Niestety organizm nie potrafi ich syntetyzować, dlatego muszą być dostarczane z pożywieniem. Dodatkowo stężenie luteiny i zeaksantyny w plamce  z wiekiem maleje  co jest prawdopodobnie spowodowane ich niedostateczną podażą w diecie. Uważa się, że prawidłowa ilość karotenoidów powinna wynosić od 6 mg do 14 mg dziennie, podczas gdy przeciętny Europejczyk spożywa ich dziennie ok. 2,2 mg.  Najwięcej karotenoidów naturalnych występuje w zielonych warzywach takich jak brokuły, szpinak, jarmuż, kapusta włoska. Aby uzupełnić niedobory ważnych dla widzenia antyoksydantów zaleca się  suplementację  diety zwłaszcza u ludzi starszych. Wyniki badań klinicznych (w tym jednego z największych – badania AREDS) wykazały iż podaż wysokich dawek luteiny (>10mg) i zeaksantyny    zwiększa gęstość barwnika w plamce, a co za tym idzie  zmniejsza ryzyko zachorowania na zwyrodnienie plamki, bądź w razie zachorowania spowalnia progresję schorzenia.

Suplementację diety powinno stosować się także profilaktycznie u wszystkich pacjentów z grupy ryzyka wystąpienia AMD tj. osób po 50 roku życia, palących tytoń, narażonych na zwiększoną ekspozycję promieniowania UV, czy obciążonych genetycznie  wystąpieniem starczych zmian zwyrodnieniowych